استمرار تکامل انسان در جهانی دیگر

استمرار جریان تکاملی انسان در جهان دیگر

نویسنده: جعفر ناظم رعایا

برای بعضیها که به جهان دیگر و تنعم در بهشت و مکافات در جهنم معتقد هستند این سوآل مطرح است که چون در بهشت آن همه تنعم وجود دارد پس آیا زیستن فقط با خوش‌گذرانی سپری می‌شود و در دوزخ با عذاب کشیدن ؟ که اگر چنین باشد مشکلات و مسائلی نیست که انسان‌ها به آن‌ها بیندیشند و چاره‌جویی کنند و تجربه ودانش بیندو زند و رشد و تکامل پیدا کنند و اگر چنین باشد زندگی یکنواخت و استمرار آن به تدریج ناخوشایند وسخت می‌شود . با توجه به اینکه غرض از خلقت انسان آنچنانکه که خداوند فرموده است رسیدن او به مقام خلیفه‌اللهی است و خلیفه در مواردی لازم جانشین خود رئیس می‌شود و امور مربوط را اجرا می‌کند نمی‌توان گفت انسان‌هایی که میمیرند -به خصوص رستگاران مقام خلیفه‌اللهی رااز دست می‌دهند و بنابراین چون طبق شریفه :کل یوم هو فی شان- خداوند همیشه کارهایی راانجام می‌دهد-خلفای او نیز باید همواره کارهایی انجام دهند اما چون خداوند کامل و قادر مطلق است و مخلوق او چنین نیستند پس همواره و در هر جایی هستند باید تکالیف را انجام دهند تا متناسب باآنها به درجات بالاتر برسند اما هیچ گاه به کمال مطلق نتوانند رسید-چون کمال مطلق خاص آفریننده است و هیچ مخلوقی نمی‌تواند مانند خالق باشد یا بشود -و بنابراین در جهان دیگر هم بهشتیان و هم دوزخیان ناگزیرند اموری را انجام دهند تا کمالاتی را احراز کنند. اینقبیل تعاریف در جای‌جای قرآن کریم بیان شده است اما مانند موارد بسیاری دیگر متأسفانه جمع‌آوری تفسیر و تعریف نشده است -مانند آیات-107 108 سوره هود که در مورد اشقیا میفرماید خالدین فیها مادامت السماوات و الارض الا ماشاء ربک ان ربک فعال لما یرید :اشقیا مادامی که آسمان‌ها و زمین برقرار هستند در دوزخ خواهند بود مگر اینکه خداوند تغییر حالت دیگری برای آنان بخواهد زیرا پروردگارت هر کاری را بخواهد انجام می‌دهد.وآسمانها وزمین وبهشت ودوزخ نیز اجلی دارند که فرا خواهد رسید وبه مخلوقی دیگر تبدیل خواهند شد :یوم تبدل الارض والسماوات.... 48 از14 و در مورد بهشتیان فرموده است :واما الذین سعدوا ففی الجنه خالدین فیها مادامت السماوات و الارض الاماشائ ربک عطائ غیر مجذوذ: واما آنانیکه نیک‌بخت هستند مادامی که آسمان‌ها و زمین پایدار هستند در بهشت زیست خواهند کرد مگر اینکه پروردگارت بخششی پایان ناپذیربرای آنان بخواهد .و ار این دو آیه معلوم می‌شود که هم برای بهشتیان و هم برای دوزخیان راه تکامل باز است یعنی هم در دوزخ و هم در بهشت با انجام تکالیفی هر دو گروه ترفیع درجه یعنی تکامل پیدا می‌کنند عذاب دوزخیان کاهش پیدا می‌کند تا آنجا که به طور کلی از دوزخ خارج می‌شوند و به بهشت وارد می‌گردندو بهشتیان بر حسب استعداد به درجات بالاتر در بهشت رفعت می‌یابند تا نهایتاً از بهشت هم به مقام دیگری که فقط خداوند می‌داند کجاوچیست و چگونه است نایل گردند و این‌ها نمونه‌هایی از تکامل هستند. تکیه کلام نگارنده در این خصوص جمله شریف :عطائ غیرمجذوذ است که به معنی آن است که دور آن بهشت پایان یافتنی است و به تبع آن دوره جهنم هم همین‌گونه است زیرا باید بتدریج عذاب جهنمیان پایان بیابد وبخشوده و بهشتی شوند وجا بجایی ناشی از تکامل استمرار داشته باشد. دلایل بسیار دیگری هم هست که گستره بیان مفصل‌تر را می‌طلبد .